Çin

Tarihinde Bugün sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Çin Halk Cumhuriyeti
  • 中华人民共和国
Çin bayrağı
Bayrağı
Çin Ulusal Amblemi
Ulusal Amblemi
Marşı: 
  • "Gönüllüler Marşı"
  • 义勇军进行曲
  • Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ
Çin Halk Cumhuriyeti tarafından kontrol edilen alan, koyu yeşil renkte gösterilmiştir; açık yeşil olarak gösterilen alanlar ise kontrolünde olmayan hak iddia ettiği bölgelerdir.
Çin Halk Cumhuriyeti tarafından kontrol edilen alan, koyu yeşil renkte gösterilmiştir; açık yeşil olarak gösterilen alanlar ise kontrolünde olmayan hak iddia ettiği bölgelerdir.
Başkenti Beijing[a]
39°55′N 116°23′E / 39.917°N 116.383°E / 39.917; 116.383
En büyük şehri Şanghay[1]
Resmî dilleri Resmî diller
Diğer diller Konuşulan diller
Etnik gruplar Ülkelerin etnik grupları
Din Ülkelerin inançları
Demonim Çinli
Hükûmet Üniter tek partili sosyalist cumhuriyet[2]
• Yönetim
Ülkelerin liderleri
Yasama organı Ülkelerin yasama organları
Oluşumu
• İlk İmparatorluğun birleşmesi
MÖ 221
1 Ocak 1912
21 Eylül 1949[3][4]
1 Ekim 1949
• Mevcut Anayasa
4 Aralık 1982
• Son anlaşmanın kabulü
20 Aralık 1999
Yüzölçümü
• Toplam
Ülkelerin yüzölçümleri
Nüfus
• sayımı
Ülkelerin nüfusları
• GSYİH
Ülkelerin GSYİH'ları
• SAGP
Ülkelerin SAGP'ları
Gini Ülkelerin Gini'leri
İGE Ülkelerin İGE'leri
Para birimi Renminbi (yuan; ¥)[b] (CNY)
Saat dilimi Çin Standart Zaman Dilimi (UTC+8)
Tarih biçimi
Trafik yönü sağdan[c]
Telefon kodu +86
İnternet TLD
  • .cn
  • .中國
  • .中国

Çin ya da resmî adı ile Çin Halk Cumhuriyeti (kısaca: ÇHC; Çince: 中华人民共和国, Hanyu Pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), Doğu Asya'da üniter egemen devlettir. Çin Komünist Partisi tarafından tek parti rejimiyle yönetilmektedir.

Yaklaşık 1 milyor 404 milyon nüfusuyla Dünya'nın en büyük nüfusuna sahip ülkesidir. 9,6 milyon kilometre karelik bir alan kapsayıp; toprak alanı açısından Dünya'nın en büyük ikinci ülkesi,[5] toplam alan açısından ise en büyük üçüncü veya dördüncü ülkedir.[d] Çin; 22 eyalet, beş özerk bölge, dört doğrudan yönetilen şehir ve Hong Kong ile Makao Özel İdari Bölgeler'i üzerinde hükmünü sürdürmesinin yanı sıra Tayvan üzerinde egemenlik iddiasında bulunmaktadır.

Çin; Kuzey Çin Ovası'ndaki Sarı Nehir'in verimli nehir havzasında Dünya'nın ilk uygarlıklarından biri olarak ortaya çıkmıştır. Çin'deki siyasi sistem, yarı efsanevi Xia Hanedanı ile başlayıp binlerce sene boyunca ırsî monarşi veya hanedanlıklara dayalı olarak ilerlemiştir. İlk hanedanlıklardan bu yana Çin, defalarca genişlemiş, bölünmüş ve yeniden birleşmiştir. 1912 yılında Çin Cumhuriyeti (ÇC), en son hanedanlığın yerine Çin'in yönetimini üstlenmiş ve 1949 yılında Çin İç Savaşı'nda Halk Kurtuluş Ordusu tarafından yenilene kadar Anakara Çin'i yönetmiştir. 21 Eylül 1949 tarihinde Komünist Parti, Pekin'de Çin Halk Cumhuriyeti devletini kurmuş; Çin Cumhuriyeti hükûmeti ise Tayvan'a çekilerek Taipei şehrini de facto başkenti ilan etmiştir. Hem Çin Cumhuriyeti hem de Çin Halk Cumhuriyeti, tüm Çin'in tek meşru hükûmeti olduğunu savunmaktadır, ancak Çin Halk Cumhuriyeti Dünya genelinde daha çok tanınmakta ve çok daha fazla toprak ve insan üzerinde yönetimini sürdürmektedir.

1978 yılında ekonomik reformların uygulanmasından bu yana, Çin ekonomisi, Dünya'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden birisi olmuştur. 2016 yılı itibarıyla nominal GSYİH açısından Dünya'nın en büyük ikinci ekonomisi, satın alma gücü paritesi (SAGP) açısından ise Dünya'nın en büyük ekonomisi haline gelmiştir. Ayrıca Çin, Dünya'nın en büyük mal ihracatçısı ve en büyük ikinci mal ithalatçısı konumundadır.[6] Çin, tanınmış bir nükleer silahlı devlettir; ayrıca Dünya'nın en büyük aktif asker sayısı ve en büyük ikinci savunma bütçesine sahiptir. ÇHC Birleşmiş Milletler üyesidir ve 1971 yılında Çin Cumhuriyeti BM Güvenlik Konseyi'nde daimi üye olarak yerini almıştır. Çin ayrıca DTÖ, APEC, BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO), BCIM, G20 ve birçok diğer resmi ve gayrı resmi çok ortaklı örgütün üyesidir. Çin, özellikle Asya'da önemli bir bölgesel güçtür; son yıllarda Dünya çapında giderek daha büyük bir rol oynamasıyla potansiyel süper güç olarak da nitelendirilmiştir.[7][8]

Kaynakça ve notlar

  1. ^ Pinyin romanizasyon sistemi öncesinde "Peking" olarak çevrilmiş olup, günümüzdeki romanizasyon sistemiyle adıdır.
  2. ^ Hong Kong doları, Hong Kong ve Makao'da ortak kullanılırken, Makao patakası yalnızca Makao'da kullanılır.
  3. ^ Hong Kong ve Makao dışında.
  4. ^ Çin'in ABD'ye göre büyüklüğü, Çin ile ABD'nin toplam alanlarını saymak için kullanılan ölçümlere bağlıdır. Ayrıntılı bilgi için Yüzölçümlerine göre ülkeler listesi maddesine bakınız.
  1. ^ Chan, Kam Wing (2007). "Misconceptions and Complexities in the Study of China's Cities: Definitions, Statistics, and Implications" (PDF). Avrasya Coğrafyası ve Ekonomisi. 48 (4): 383–412. doi:10.2747/1538-7216.48.4.383. Archived from the original (PDF) on 15 January 2013. Son erişim 7 August 2011.  s. 395
  2. ^ "Constitution of the People's Republic of China". The National People's Congress of the People's Republic of China. 15 November 2007. Son erişim 8 February 2015. 
  3. ^ Peaslee, Amos J. (1956), "Data Regarding the 'People's Republic of China'", Constitutions of Nations, Vol. I, 2nd ed., Dordrecht: Springer, p. 533, ISBN 978-94-017-7125-2 .
  4. ^ Chaurasia, Radhey Shyam (2004), "Introduction", History of Modern China, New Delhi: Atlantic, p. 1, ISBN 9788126903153 .
  5. ^ "Countries of the world ordered by land area". Listofcountriesoftheworld.com. 5 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20100305040447/http://www.listofcountriesoftheworld.com/area-land.html. Erişim tarihi: 27 Nisan 2010. 
  6. ^ White, Garry (February 10, 2013). "China trade now bigger than US". Daily Telegraph. Londra. Son erişim February 15, 2013. 
  7. ^ Muldavin, Joshua (9 Şubat 2006). "From Rural Transformation to Global Integration: The Environmental and Social Impacts of China's Rise to Superpower". Carnegie Endowment for International Peace. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20171010151846/http://carnegieendowment.org/events/index.cfm?fa=eventDetail&id=851&prog=zch. Erişim tarihi: 17 Ocak 2010. 
  8. ^ "A Point Of View: What kind of superpower could China be?". BBC. October 19, 2012. Son erişim October 21, 2012.